Kruiningen, december 2005

Op 1 februari 1953 werd, evenals vele andere dorpen, steden en gebieden in het zuidwesten van ons land, ook Oost-Zuid-Beveland getroffen door een overstroming die meerdere polders in de greep kreeg en ernstige gevolgen had. "de Ramp."
De overstromingen werden veroorzaakt door een storm en een abnormaal hoge stand van het zeewater, een zgn. stormvloed.
In Oost-Zuid-Beveland, de huidige Gemeente Reimerswaal, verdronken 77 mensen. Maar ook verdronken er veel dieren in de talrijke landbouwbedrijven.
Door de druk en de stroming van het water werden veel gebouwen verwoest of raakten ernstig beschadigd.
Miljoenen kubieke meters zand werden door het water over het land verspreid en grote hoeveelheden vruchtbare landbouwgrond verdwenen in zee. De schade in de landbouw was hierdoor eveneens enorm. Omdat de polders onder hoogwaterpeil liggen, werden de reeds grote materiele verliezen nog dagelijks door de vloedstroom vergroot. Door de aanwezigheid van een paar flinke gaten in de zeewering, had de zee vrij spel en heeft het in sommige polders maanden geduurd voordat de dijken gedicht konden worden en de situatie weer enigszins kon worden hersteld.

De invloed van het zoute water op de landbouwgronden is tot jaren na de ramp merkbaar gebleven.
De invloed van het zoute water op de gebouwen die gespaard zijn gebleven is tot op de dag van vandaag merkbaar.
De invloed van de Ramp op de infrastructuur is dusdanig geweest dat deze helemaal moest worden herzien, de dorpen en de polders werden nooit meer zoals voor de Ramp. Maar: de mens heeft overwonnen op de zee, door hulp van velen is Oost-Zuid-Beveland hersteld en vervolgens aanzienlijk gegroeid na de Ramp, er is heel veel veranderd in positieve zin.
De invloed van de Ramp op de mensen die de ramp overleefden en hun nakomelingen is groot geweest.
Er bestaat nog altijd een grote belangstelling voor die tijd.

Het is belangrijk dat toekomstige generaties de feiten van 1953 kennen zodat zij bewust zullen zijn van het immer sluimerende gevaar van overstromingen in leefgebieden die onder hoogwaterpeil liggen.

Als echte Zeeuw heb ook ik, hoewel geboren na 1953, van jongs af aan verhalen rondom de watersnood van 1953 van thuis uit meegekregen. Er werd in ieder geval met enige regelmaat over gesproken. Toch bleef het vaak bij vage onsamenhangende fragmenten die werden onderstreept door de grauwe, meest anonieme foto's in met name het boek "de ramp" wat al jaren bij ons in huis zwierf.

Toen er eind 2002, t.g.v. de 50 jarige herdenking op 31 januari 2003 een gelegenheidsorkest geformeerd werd bestaande uit leden van de muziekverenigingen van de Oost-Zuid-Bevelandse dorpen die te lijden hebben gehad van de gevolgen van de ramp, mocht ik deel uitmaken van dat orkest. De sfeer die de speciaal voor de herdenking geselecteerde muziek opriep wekte mijn interesse voor de watersnood en de gevolgen ervan voor de mensen in m.n. het gebied waar ik al ruim 40 jaar woon. Zodoende kwam ik al surfend op Internet op de site van het Zeeuws Documentatiecentrum in Middelburg terecht, de zgn. Beeldbank. Hier werd mijn interesse nog sterker aangewakkerd. Hier vond ik namelijk talloze foto’s van de ramp in Kruiningen en omgeving, foto's waarvan ik niet wist dat ze bestonden.
Bij de foto's ontbraken vaak duidelijke onderschriften, het leek me best interessant om te proberen te achterhalen wat er precies op de foto's te zien is, en waar ze precies gemaakt zijn.
Ik besloot op zoek te gaan naar de originelen en ze te digitaliseren.
Dat is in vele gevallen gelukt, veel ook (nog) niet.
Tijdens deze speurtocht kwam ik terecht bij en in contact met een groot aantal (oud) inwoners van Reimerswaal..
Dat er zelfs kleurenopnames bestonden van die periode hield ik al helemaal niet voor mogelijk.
Een groot deel van het dorp Kruiningen en de overige dorpen van Reimerswaal, zoals die er in en na de watersnood uitzagen, zijn inmiddels door de foto's "in kaart" te brengen, daar was het mij ook om te doen.

Vooral foto's uit privealbums blijken het meest waardevol omdat deze in detail stukjes van het gebied en de dorpen laten zien.
Sommige foto’s zijn gereconstrueerd, d.w.z. er zijn gedeeltes uit weg gelaten om het eigenlijke onderwerp zo groot mogelijk weer te kunnen geven. Dat is bijzonder goed te doen op een computer m.b.v. een goed fotobewerkingsprogramma.

De fotoverzameling is tot stand gekomen dankzij de bereidwillige medewerking van een groot aantal mensen. Niet alleen mocht ik foto’s lenen, maar ik kreeg ook veel verhalen te horen.
Deze verhalen en ooggetuigenverslagen zijn inmiddels een waardevolle aanvulling geworden van de collectie.
De stroom aan informatie, vaak uit onverwachte hoek, motiveert mij steeds weer om verder te gaan, en helpt mee om een steeds duidelijker beeld te krijgen van Oost-Zuid-Beveland , ten tijde van de watersnood van 1953.

Er is, waar mogelijk, een link gelegd met de tegenwoordige tijd. Door deze opzet hopen we jong en oud voor het onderwerp te interesseren.
De op de website getoonde diashow is opgebouwd uit scans van een aantal pagina's uit het boek.
Inmiddels is de fotoverzameling ruim 3300 exemplaren groot, en is er een groot aantal documenten, alles in gedigitaliseerde vorm opgeslagen.

Nog regelmatig komen er nieuwe foto's en documenten bij. Deze verzameling is gebundeld op CD-ROM beschikbaar, een Webdisk (Multimedia CD-ROM) en wordt als bonus bij het boek 'boven water' verstrekt.

Op 10 december 2005 is gestart met de uitgifte van het boek 'boven water' waarin de ramp in Oost-Zuid-Beveland in woord en beeld is vastgelegd.
Mede dankzij de medewerking van M. Sinke en C. van den Bovenkamp zijn we er in geslaagd een boek samen te stellen dat inderdaad de watersnood in de gehele huidige gemeente Reimerswaal omspant.
In samenspraak is besloten een tweede druk te doen uitgaan waarin de (bijkans onvermijdelijke) onvolkomenheden en vergissingen zoveel als mogelijk zijn gecorrigeerd.
Dank aan alle mensen die naast complimenten over 'boven water', toch ook de moeite hebben genomen een aantal inhoudelijke opmerkingen te plaatsen die zijn doorgevoerd in de 2e druk. De 2e druk (oplage 1000 stuks) is op 24 augustus 2006 uitgekomen.

 

Sjaak van Loo

radioloo@zeelandnet.nl